Dwie kobiety w rękawiczkach pochylają się nad kamienną płytą przykrytą białym płótnem. Obok stoi grupa mężczyzn.

Zginęli niemal 90 lat temu. Szczecińscy naukowcy pomogli ustalić ich tożsamość

17 ofiar stalinowskich represji w Gruzji udało się zidentyfikować dzięki badaniom z udziałem naukowców ze Szczecina. Mężczyźni spoczywali w zbiorowym grobie pod Batumi. Dzięki ustaleniu ich tożsamości rodziny mogły pochować bliskich, na których odnalezienie czekały przez dziesięciolecia.

źródło: Pomorski Uniwersytet Medyczny

Na grób natrafiono w 2021 roku na terenie dawnej sowieckiej bazy wojskowej. Odnaleziono w nim szczątki 28 mężczyzn, którzy padli ofiarą represji z lat 1937–1938. Aby ustalić, kim byli, potrzebne były badania DNA i porównanie wyników z materiałem genetycznym ich krewnych.

Do międzynarodowego projektu dołączyli specjaliści z Polskiej Bazy Genetycznej Ofiar Totalitaryzmów oraz Zakładu Genomiki i Genetyki Sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego. Szczecińskim zespołem kierował prof. PUM Andrzej Ossowski, a współpracę międzynarodową przy badaniach genetycznych koordynowała dr Maria Szargut. Naukowcy pracowali z partnerami z Gruzji, Stanów Zjednoczonych i innych polskich ośrodków. Analizy biostatystyczne wykonał dr Krzysztof Żak z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego.

Grupa osób stoi w szeregu na trawie naprzeciw osoby w białej szacie. W tle widać zalesione wzgórza.
Fot. All Muslims Society of Georgia

Próbki od rodzin pomogły ustalić tożsamość ofiar

Genetycy porównali DNA wyizolowane ze szczątków z próbkami od członków 20 rodzin osób zaginionych. Zadanie było trudne, ponieważ materiał genetyczny ofiar przez niemal 90 lat uległ znacznej degradacji. Naukowcy nie zawsze mogli też skorzystać z próbek od najbliższych krewnych, dlatego musieli sprawdzać również dalsze pokrewieństwo, które trudniej potwierdzić standardowymi metodami.

Rozszerzyli więc zakres badań o dodatkowe markery genetyczne i zastosowali obliczenia statystyczne służące ocenie pokrewieństwa. Korzystali także z informacji historycznych, które wskazywały, kto mógł zostać pochowany w odnalezionym grobie. Łącząc te dane, mogli zweryfikować przypuszczenia dotyczące poszczególnych ofiar.

Uczestnicy pogrzebu stoją w szeregu przed trumną przykrytą zielonym materiałem. W tle widać góry i drzewa.
Fot. All Muslims Society of Georgia

17 zidentyfikowanych mężczyzn

Ostatecznie potwierdzili tożsamość 17 mężczyzn. Udało się to we wszystkich przypadkach, w których mieli zarówno informacje historyczne o zaginionej osobie, jak i odpowiedni materiał do porównania od jej krewnych. Tożsamość pozostałych 11 ofiar nie została ustalona. Metody i wyniki badań opisali w czasopiśmie „Forensic Science International: Genetics”.

Rodziny otrzymały noty identyfikacyjne potwierdzające tożsamość odnalezionych bliskich. Kolejny pogrzeb ofiar stalinowskich represji odbył się w Gruzji 24 października 2026 roku.

Ustawienia prywatności

W serwisie korzystamy z plików cookies i podobnych technologii w opisanych poniżej celach. Wykorzystanie ich do statystyk i wyświetlania treści zewnętrznych wymaga Twojej zgody.

Niezbędne — zawsze aktywne

Zapewniają podstawowe funkcje i bezpieczeństwo serwisu oraz zapamiętują ustawienia prywatności. Nie wymagają zgody i nie można ich wyłączyć w tym panelu.

Twój wybór jest zapisywany w tej przeglądarce na 180 dni. Zgodę możesz w każdej chwili zmienić lub wycofać, otwierając „Ustawienia prywatności” w stopce serwisu.